Dwory w Chełmku

Zwiedzony: 20 sierpnia 2012

Obiekt zabytkowy

nr rej.: 1429 z 2.02.1964

,
0°C
Dwory w Chełmku
sierpień 2012

Położenie:

Dwory w Chełmku – 

(niem. Kölmchen), 

w parku, w południowo–zachodniej części wsi, 

w powiecie 

nowosolskim, 

w województwie lubuskim, 

w Polsce.

Opis:

Dwór I

W skład zespołu dworskiego wchodzą: dwór, budynek folwarczny i park krajobrazowy. Zachowane dwa budynki dworu usytuowane po stronie południowej i zachodniej podwórza, ustawione do siebie pod kątem prostym, prawdopodobnie pierwotnie połączone. W katalogu autorstwa S. Kowalskiego budynek I został uznany za dwór obronny powstały w XVI wieku, a drugi obiekt – za oficynę wybudowaną w XVIII wieku. Obie części dworu pełnią obecnie funkcję mieszkalną.

 

Wieś Chełmek (niem. Köllmichen, Kölmchen) ma metrykę średniowieczną. W XVI wie­ku, posiadłość ziemska znajdowała się w rękach rodziny von Kreckwitz, następnie von Dy­herrn i to właśnie z tym rodem należałoby wiązać powstanie dworu obronnego wybudowano prawdopodobnie w połowie XVI wieku. Budynek ten zajmował jedynie część wschodnią istniejącego budynku dworu I. Być może już w 1. poł. XVII wieku zbudowano drugi człon budynku od strony zachodniej i połączono go ze starszą siedzibą. W 1758 roku Adam Melchior von Kottwitz sprzedał posiadłość Friedrichowi Carlowi von Schönaich. W 1845 roku wieś należała do rodziny książęcej Acerenza Pigantelli. Od około 1860 roku majątek był własnością rodziny von Rothenburg. Obiekt został całkowicie przebudowany w 1. poł. XIX wieku. Według T. Andrzejewskiego w pierwszej połowie XX wieku rozebrano budynek łączący oba dwory w Chełmku. Po 1945 r. budynki wchodzące w skład zespołu należały do Lasów Państwowych. Obecnie mieszkania w budynkach dworu należą do osób prywatnych.

Budynek I dworu, leżący po stronie południowej podwórza, jest murowany z kamienia i cegły, otynkowany, piętrowy, częściowo podpiwniczony, nakryty dachem czterospado­wym krytym dachówką karpiówką. Dwór został założony na rzucie wydłużonego prostokąta z niesymetrycznie umieszczonym ryzalitem w elewacji tylnej i z zachowanym zegarem słonecznym. Elewacje otynkowane, artykułowane są otworami okiennymi otoczonymi skromnymi opaskami wykonanymi w tynku. Fasada budynku zakomponowana jest niesymetrycznie z dwoma otworami wejściowymi zamkniętymi łukiem odcinkowym. Na osi w zwieńczeniu trójkątny przyczółek. Układ wnętrz dwutraktowy z pomieszczeniami skle­pionymi w trakcie południowym. W ryzalicie mieściła się tzw. czarna kuchnia.

Budynek II jest również murowany z kamienia i cegły, założony na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny, podpiwniczony, nakryty dachem czterospadowym, kryty dachówką karpiówką. Elewacje otynkowane. Proste obramienia okien wykonane w tynku. Wejście do budynku znajduje się pośrodku elewacji północnej. Układ wnętrz dwutraktowy z korytarzem między traktami. W pomieszczeniach traktu południowego w parterze występują sklepienia, w pozostałych lokalnościach – sufity.

Po II wojnie światowej w budynkach prowadzono przede wszystkim bieżące remonty i naprawy. Stolarka okienna została w niektórych mieszkaniach wymieniona na nową.

na podstawie

lwkz.pl

Opis powstał na podstawie:

Chełmek - Dwory
Zobacz

Galeria:

Inne zabytki w województwie lubuskim:

Pałac w Henrykowie

Pierwsza wzmianka dotycząca dóbr rycerskich w Henrykowie wiąże się z rodziną von Nostitz i pochodzi z po­łowy XVI wieku. W XVII wieku osiedlili się tu von Schobergowie, a w 1701 roku właści­cielem został Johann von Knobelsdorff. Murowany i tynkowany pałac w Henrykowie zbudowany został na planie prostokąta, jako obiekt dwu­kondygnacyjny z częściowo użytkowym poddaszem, osadzony na wysokich piwnicach, zamknięty mansardowym dachem z naczółkami, krytym dachówką karpiówką.

Kościół św. Michała w Nowej Soli

Kościół ewangelicki rozpoczęto budować 22 kwietnia 1591 roku, a budowę ukończono w 1597 roku. Poświęcenie świątyni nastąpiło 27 maja 1597 roku (w dzień Zielonych Świąt) przez pastora z Rakowa koło Smardzewa pod Świebodzinem i diakona Abrahama Cremerusa z Żubrowa. Świątynia pw. św. Michała Archanioła był kościołem jednonawowy. Dopiero później w roku 1688 roku dobudowano kaplicę, chór oraz nawy boczne nadając budowli kształt litery T.

Kościół w Karczówce

Barokowy kościół Matki Boskiej Bolesnej wzniesiony w latach 1691 - 1698 na miejscu starszego. Jednonawowa budowla jest murowana z cegły i otynkowana z przylegającą od zachodu do prezbiterium zakrystią i od wschodu z kruchtą. Sklepienia kolebkowe z lunetami i faliste szczyty korpusu. Od zachodu kościół wieńczy wieżyczka z barokowym hełmem i latarnią.

Kościół w Niegosławicach

Wczesnogotycki kościół parafialny pw. św. Anny zbudowany został w II połowie XII w. z kamienia polnego. Początkowo była to budowla jednonawowa z prostokątnym prezbiterium, do której w 1601 roku dostawiono wieżę, a w 1750 kaplicę od północy. Barokowe wyposażenie wnętrza pochodzi z XVIII w. Kościół otacza mur, w którym umieszczono gotycką, murowaną z kamienia, ostrołukową bramę z XV w., nakrytą dachem czterospadowym. W narożniku muru znajduje się również dawna kaplica grobowa z XVIII w.

Ruina kościoła ewangelickiego w Niwiskach

Ruina kościoła ewangelickiego w Niwiskach to świątynia zbudowana jako budowla szachulcowa na planie krzyża greckiego z XVIII w. Nakryta dachem wielospadowym. Wnętrze obiegały empory. W XIX wieku została przebudowana w stylu klasycystycznym.

Dwór w Szybie

Dwór w Szybie wzniosła w 1797 roku ówczesna właścicielka – Maria Sophia von Braun z domu von Lehwaldt. W 1813 roku majątek kupuje major von Steinnmann, zaś po jego śmierci dobra przejmuje zięć o nazwisku Hampel. Majątek był wówczas zadłużony a sy­tuację jego pogorszył pożar, który objął w 1834 roku zabudowania gospodarcze. W rezul­tacie, wystawione na licytację dobra nabył w 1841 roku Adolph Neumann. Odbudował on obiekty gospodarcze oraz założył ogród.

Kościół św. Ducha w Kożuchowie

Kościół szpitalny wzniesiony przy szpitalu pod tym samym wezwaniem założono w drugiej połowie XIII wieku na dawnym przedmieściu żagańskim czyli poza murami miejskimi, przy obecnej ulicy 1 Maja. Pierwsza wzmianka w dokumentach pochodzi z 1320 r. mówiąca o zwiększeniu dotacji na kościół przez księcia Henryka IV. Następna pochodzi z 1349 roku kiedy to żagański mieszczanin Peter Unglowb część dochodów ze wsi Cisów przekazywał na rzecz szpitala św. Ducha.

Dwór w Mirocinie Górnym

Barokowy dwór w Mirocinie Górnym wzniesiono pod koniec XVII wieku z inicjatywy ówczesnego właściciela Georga Gottharda von Dyherrn. Powstał prawdopodobnie na zrębach starszej budowli. Świadczy o tym m.in. położenie na wyspie, kamienne mury piwnic i jedno sklepienie. W otoczeniu pałacu założono ogród. Na przełomie XVIII i XIX w. dwór uległ przebudowie, a część ogrodu zamieniono na park krajobrazowy. Dwór przez blisko 200 lat pozostawał główną siedzibą rodu von Dyherrn. W XIX w. w efekcie braku porozumienia między rodziną przy podziale wcale niemałego majątku, stał się on własnością berlińskiego banku.

Dwór w Broniszowie

Dwór w Broniszowie wybudowany został wraz z zespołem dworskim: oficyna, folwark w XII w. jako zamek rycerski. W XVI/XVII w przekształcono go z zamku obronnego w dwór mieszkalny. Renesansowy, murowany z kamienia i cegły, trzykondygnacyjny, założony na kształcie litery L. W XIX w. zamknięty murami i basztą neogotycką co pozwoliło na uzyskanie małego wewnętrznego dziedzińca oraz baszty widokowej. Dwór otoczono fosą połączoną ze stawem widokowym.

Dwór w Starym Żaganiu

Dwór w Starym Żaganiu w stylu klasycystycznym został wzniesiony w 4. ćw. XIX wieku. To budynek muro­wany z cegły pełnej, tynkowany, z pokryciem dachowym z dachówki ceramicznej karpiów­ki. Rozplanowany na rzucie prostokąta z elewacją frontową zwróconą w kierunku połu­dniowym. Dwukondygnacyjna, podpiwniczona bryła nakryta jest wysokim dachem czte­rospadowym z lukarnami i wydatną wystawką – w osi fasady zwieńczoną trójkątnym szczy­tem – przekrytą dachem naczółkowym. Siedmioosiowa elewacja frontowa zakomponowa­na jest niesymetrycznie.

Komentarze:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

ZACZEKAJ !

Jest jeszcze tyle do zobaczenia: