Zamek we Wschowie

Zwiedzony: 14 października 2007

Obiekt zabytkowy

nr rej.: 606/A z 20.06.1963

Wschowa, PL
-1°C
Scattered clouds
Zamek we Wschowie
październik 2007

Położenie:

Zamek we Wschowie – 

(niem. Fraustadt), 

na wschód od rynku, 

w powiecie 

wschowskim, 

w województwie lubuskim, 

w Polsce.

Opis:

Zamek został zbudowany za panowania Kazimierza Wielkiego, w miejscu wcześniejszego grodu. Wzmianka źródłowa z 1337 r. określa Wschowę jako „castris ac fortalitis”, co wskazuje na to, że istniał tu wówczas zamek murowany. Zamek stanął na wschód od miasta, na wzniesieniu terenowym. Miał kształt regularnego czworoboku. W jego północno-wschodnim rogu wznosiła się ośmioboczna wieża, co, zważywszy, że zamek wyraźnie górował nad miastem, uczyniło z niej doskonały punkt obserwacyjny dla całego kompleksu. Zamek wraz z miastem bronił wspólny system wałów i fos, ale od strony miasta oddzielały go dodatkowo fosa oraz niezabudowany teren. Dzięki temu zamek był wyraźnie zaznaczonym i samodzielnym elementem obronnym. Obronne walory zamku dodatkowo wzmacniał fakt, że wjazd do niego prowadził od strony wnętrza miasta. Tak więc nieprzyjaciel zamierzając atakować zamek od strony bramy, mógł to uczynić dopiero po przełamaniu oporu obrońców na murach miasta. Wjazdu zaś strzegły drewniane wrota, poprzedzone mostem zwodzonym. Wschowska warownia po raz pierwszy, od momentu ponownego jej włączenia do Królestwa Polskiego przez ostatniego z Piastów, została zagrożona w 1383 r. Wówczas to, jak podaje Jan Długosz:

Po tych wydarzeniach przez bez mała 100 lat ten zakątek kraju pozostawał w spokoju. Jeżeli nawet fortyfikacje zamkowo–miejskie Wschowy ucierpiały w toku owej wojny domowej, to dbały o bezpieczeństwo państwa Władysław Jagiełło z pewnością przywrócił je do należytego stanu. Na kolejną próbę wystawiły je dopiero wydarzenia z 1474 r. Wówczas to, gdy Kazimierz Jagiellończyk wyprawił się na Śląsk, aby wesprzeć starającego się o tron czeski królewicza Władysława, rywal tegoż Maciej Korwin zaatakował Wielkopolskę. Wojska najeźdźców podeszły pod Wschowę. „Roczniki Głogowskie” relacjonują, że napastnicy podpalili najpierw przedmieścia miasta, a następnie rozlokowali się w okolicznych wsiach i rozpoczęli przygotowania do oblężenia. Również Jan Długosz daje nam malowniczy obraz tych walk, opisując, jak to nasłani do warowni dywersanci podpalili ją w kilku miejscach, co miało poprzedzić szturm generalny. Obrońcy wszelako pożary ugasili, a ze strony oblegających nie widać było energiczniejszych działań. Nie dało też efektu ściągnięcie z Wrocławia armat i warownia obroniła się.

Po epizodzie wojennym z 1474 r. Wschowa, podobnie jak całe zachodnie pogranicze, weszła w okres długotrwałego pokoju. Nie sprzyjało to utrzymaniu zamku w stanie gotowości bojowej. Wojna ze Szwedami przerwała ten stan spokoju. Szwedzi osadzili we Wschowie swoją załogę już w końcu lipca 1655 r. Nie mogła być ona jednak liczna, skoro nie potrafiła przeszkodzić pierwszym spontanicznym wystąpieniom zbrojnym miejscowej ludności. W początkach października 1655 r. chłopi, na czele których stanął starosta babimojski Krzysztof Żegocki, wycięli w pień szwedzki oddziałek we wschowskim zamku. Po Szwedach zamek, zapewne już częściowo zdewastowany, przejęli na pewien czas Brandenburczycy. Dopełniło to miary jego zniszczenia. Można więc przyjąć, że około 1660 r. była to już prawie ruina. W każdym razie rola militarna warowni wschowskiej została w tym momencie zakończona. U schyłku XVIII w., w wyniku działalności Komisji Dobrego Porządku, zamek został odrestaurowany i przeznaczony na cele administracyjne. W wyniku tej przebudowy utracił swój pierwotny kształt.

Obecnie na miejscu zamku znajduje się zakład produkcyjny. Jego pozostałości tkwią w fundamentach nowego budynku, a w piwnicach zachowały się relikty sklepień. Poza tym zachowały się pozostałości fosy zamienionej na park oraz fragmenty kamiennych murów kurtynowych z XIV w.

“… do wzmagającej się z dnia na dzień w Wielkopolsce wojny domowej przyłączyła się również wojna z wrogami z zewnątrz. Książęta bowiem głogowscy Henryk zwany Wróblem (…) bolejąc dotkliwie nad tym, że król polski Kazimierz usunął ich z zagarniętej przez nich ziemi wschowskiej, pragnąc ją odzyskać, chwytają za broń i usiłują zająć zbrojnie miasto Wschowę. Ale kiedy w haniebny sposób zostali odparci od murów przez mieszczan (…) pustoszyli pożarami i grabieżami wspomnianą ziemię”.

Galeria:

Inne zabytki w województwie lubuskim:

Zamek w Sławie

Zamek w Sławie powstał około XV w. zbudowany przez książąt głogowskich. W 1468 r. wymieniany jest w dokumencie zakupu miasta przez ród Rechenbergów. Oni to dokonali rozbudowy zamku. W roku 1721 w mieście wybuchł wielki pożar w wyniku którego zniszczeniu uległo 105 budynków, kościół, a także zamek z którego została oficyna z wieżą szesnastowieczną i część skrzydła południowego.

Pałac w Wichowie Górnym

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w roku 1290. Właścicielem miejscowości był wtedy Jacobus de Wichow = Jakub von Promnitz. Jego przodek brał udział w bitwie pod Legnicą w 1241 roku po stronie Henryka II Pobożnego. Wichów był gniazdem rodowym młodszej linii rodu von Promnitz. Starsza linia pochodząca z Lasocina wymarła w 1612 roku. Posiadali wieś do XVI wieku.

Dwór w Ciepielowie

W 1592 r. właścicielem Ciepielowa był Wolf von Braun. Prawdopodobnie rodzina Braunów wybudowała na terenie folwarku pierwszą siedzibę. Na przełomie XVI i XVII wieku na niewielkim wzniesieniu powstał, murowany z kamienia i cegły dwór, który w późniejszych czasach uległ znacznym przekształceniom. Na początku XIX wieku miała miejsce gruntowna przebudowa siedziby właściciela, w jej pobliżu założono ogród. Modernizacje te przeprowadziła rodzina baronów von Dyherrn-Czetrittz, która przez kilka dziesięcioleci zarządzała posiadłością. W 1966 r. przeprowadzono kapitalny remont dworu. Ostatnia przebudowa zatarła ostatecznie elementy wcześniejszego założenia i tylko fragmenty piwnic wskazują na renesansową genezę budowli.

Pałac w Drwalewicach

Renesansowy dwór obronny wzniósł prawdopodobnie w XVI w. Hans Wolff von Unruh. Od XVI w. wielokrotnie zmieniał się wygląd dworu, a folwark zmieniał właściciela. Z początkiem XIX w. dwór został przebudowany przez ówczesnego właściciela porucznika von Stempel. W 1872 r. właścicielami zostaje rodzina von Eichmann, która gruntownie przebudowała miejscowy dwór (wg innych źródeł dokonał to poprzedni właściciel). Powstała wtedy obecna neogotycka rezydencja w angielskim stylu. Za pałacem założono romantyczny ogród i wykopano staw.

Krzyż kamienny w Gołaszynie

Krzyż wykonany ze zlepieńca w formie krzyża św. Antoniego o wymiarach 69x50x21 cm. Krzyże takie stawiano najczęściej w miejscu zabójstwa. Zwane są też krzyżem pojednania, jako że była to ostatnia część pokuty za morderstwo i przy krzyżu następowało pojednanie mordercy z rodziną ofiary.

Zamek w Sulechowie

Wzniesiony w 1 połowie XIV w. z inicjatywy książąt głogowskich, zapewne na miejscu grodu, został przekształcony podczas odbudowy po pożarze w 1557 r., a w początku XVIII w. powiększony o skrzydło południowe. W XIX–XX w. gotyckie budynki, z wyjątkiem wieży, zostały wyburzone.

Pałac w Mycielinie

Po 1945 r. założenie zostało przejęte przez Skarb Państwa. W tym okresie pałac w Mycielinie uległ największej dewastacji i bezpowrotnie popadł w ruinę. Ostatecznie został wyburzony na początku lat 60. XX w. Obecnie park i pozostałe budynki gospodarcze są własnością prywatną.

Zamek w Zaborze

Zabytkowy zespół pałacowo-ogrodowy z pałacem barokowym z 1677 roku, własność (od XVIII w.) hrabiów Cosel, potem własność książąt na Siedlisku, rodu Schönaich-Carolath. Ostatnią właścicielką pałacu przed wojną była druga żona ostatniego cesarza Niemiec, Wilhelma II, Hermina, mieszkająca w pałacu do 1922 r. i po śmierci cesarza do kwietnia 1945 r.

Bazylika mniejsza w Rokitnie

Pierwszy drewniany kościółek powstał w 1333 r., założony przez biskupa poznańskiego Jana Doliwę. W roku 1661 stał się własnością cystersów z Bledzewa. Słynący z cudów obraz Matki Boskiej przeniesiono z opactwa bledzewskiego w 1669 r. Pierwszą budowę nowego kościoła rozpoczęto z początkiem XVIII w., nie została jednak dokończona. W 1746 r. budowlę rozebrano i zaczęto wznosić obecną świątynię. Ukończono ją w 1756 r. Powstała budowla na planie prostokąta, trójnawowa, z prezbiterium od północy.

Kościół w Jabłonowie

Kościół w Jabłonowie pod wezwaniem św. Andrzeja, gotycki z końca XIII wieku lub początku XIV stulecia, XVIII wieku/XIX wieku; wzmiankowany w roku 1376. W wieku XV został powiększony o kaplicę, kruchtę i wieżę oraz zmieniono mu sklepienia.

Komentarze:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

ZACZEKAJ !

Jest jeszcze tyle do zobaczenia: