Zamek we Wschowie

Zwiedzony: 14 października 2007

Obiekt zabytkowy

nr rej.: 606/A z 20.06.1963

Rate limit exceeded, please try again in few seconds.
Zamek we Wschowie
październik 2007

Położenie:

Zamek we Wschowie – 

(niem. Fraustadt), 

na wschód od rynku, 

w powiecie 

wschowskim, 

w województwie lubuskim, 

w Polsce.

Opis:

Zamek został zbudowany za panowania Kazimierza Wielkiego, w miejscu wcześniejszego grodu. Wzmianka źródłowa z 1337 r. określa Wschowę jako „castris ac fortalitis”, co wskazuje na to, że istniał tu wówczas zamek murowany. Zamek stanął na wschód od miasta, na wzniesieniu terenowym. Miał kształt regularnego czworoboku. W jego północno-wschodnim rogu wznosiła się ośmioboczna wieża, co, zważywszy, że zamek wyraźnie górował nad miastem, uczyniło z niej doskonały punkt obserwacyjny dla całego kompleksu. Zamek wraz z miastem bronił wspólny system wałów i fos, ale od strony miasta oddzielały go dodatkowo fosa oraz niezabudowany teren. Dzięki temu zamek był wyraźnie zaznaczonym i samodzielnym elementem obronnym. Obronne walory zamku dodatkowo wzmacniał fakt, że wjazd do niego prowadził od strony wnętrza miasta. Tak więc nieprzyjaciel zamierzając atakować zamek od strony bramy, mógł to uczynić dopiero po przełamaniu oporu obrońców na murach miasta. Wjazdu zaś strzegły drewniane wrota, poprzedzone mostem zwodzonym. Wschowska warownia po raz pierwszy, od momentu ponownego jej włączenia do Królestwa Polskiego przez ostatniego z Piastów, została zagrożona w 1383 r. Wówczas to, jak podaje Jan Długosz:

Po tych wydarzeniach przez bez mała 100 lat ten zakątek kraju pozostawał w spokoju. Jeżeli nawet fortyfikacje zamkowo–miejskie Wschowy ucierpiały w toku owej wojny domowej, to dbały o bezpieczeństwo państwa Władysław Jagiełło z pewnością przywrócił je do należytego stanu. Na kolejną próbę wystawiły je dopiero wydarzenia z 1474 r. Wówczas to, gdy Kazimierz Jagiellończyk wyprawił się na Śląsk, aby wesprzeć starającego się o tron czeski królewicza Władysława, rywal tegoż Maciej Korwin zaatakował Wielkopolskę. Wojska najeźdźców podeszły pod Wschowę. „Roczniki Głogowskie” relacjonują, że napastnicy podpalili najpierw przedmieścia miasta, a następnie rozlokowali się w okolicznych wsiach i rozpoczęli przygotowania do oblężenia. Również Jan Długosz daje nam malowniczy obraz tych walk, opisując, jak to nasłani do warowni dywersanci podpalili ją w kilku miejscach, co miało poprzedzić szturm generalny. Obrońcy wszelako pożary ugasili, a ze strony oblegających nie widać było energiczniejszych działań. Nie dało też efektu ściągnięcie z Wrocławia armat i warownia obroniła się.

Po epizodzie wojennym z 1474 r. Wschowa, podobnie jak całe zachodnie pogranicze, weszła w okres długotrwałego pokoju. Nie sprzyjało to utrzymaniu zamku w stanie gotowości bojowej. Wojna ze Szwedami przerwała ten stan spokoju. Szwedzi osadzili we Wschowie swoją załogę już w końcu lipca 1655 r. Nie mogła być ona jednak liczna, skoro nie potrafiła przeszkodzić pierwszym spontanicznym wystąpieniom zbrojnym miejscowej ludności. W początkach października 1655 r. chłopi, na czele których stanął starosta babimojski Krzysztof Żegocki, wycięli w pień szwedzki oddziałek we wschowskim zamku. Po Szwedach zamek, zapewne już częściowo zdewastowany, przejęli na pewien czas Brandenburczycy. Dopełniło to miary jego zniszczenia. Można więc przyjąć, że około 1660 r. była to już prawie ruina. W każdym razie rola militarna warowni wschowskiej została w tym momencie zakończona. U schyłku XVIII w., w wyniku działalności Komisji Dobrego Porządku, zamek został odrestaurowany i przeznaczony na cele administracyjne. W wyniku tej przebudowy utracił swój pierwotny kształt.

Obecnie na miejscu zamku znajduje się zakład produkcyjny. Jego pozostałości tkwią w fundamentach nowego budynku, a w piwnicach zachowały się relikty sklepień. Poza tym zachowały się pozostałości fosy zamienionej na park oraz fragmenty kamiennych murów kurtynowych z XIV w.

“… do wzmagającej się z dnia na dzień w Wielkopolsce wojny domowej przyłączyła się również wojna z wrogami z zewnątrz. Książęta bowiem głogowscy Henryk zwany Wróblem (…) bolejąc dotkliwie nad tym, że król polski Kazimierz usunął ich z zagarniętej przez nich ziemi wschowskiej, pragnąc ją odzyskać, chwytają za broń i usiłują zająć zbrojnie miasto Wschowę. Ale kiedy w haniebny sposób zostali odparci od murów przez mieszczan (…) pustoszyli pożarami i grabieżami wspomnianą ziemię”.

Galeria:

Inne zabytki w województwie lubuskim:

Kościół w Wichowie

Kościół pw. św. Marcina wzniesiono w Wichowie pod koniec XIII w. Przebudowy dokonano w połowie XVI w. powstała wtedy wieża i sklepienia. Zbudowany jest na planie prostokąta z wyodrębnionym prezbiterium. Jednonawowy, murowany z kamienia i cegły. Sklepienia w nawie i prezbiterium sieciowe, w zakrystii - kolebkowe. We wnętrzach ściany ozdobione średniowieczną polichromią z Pasją Chrystusa, Sądem Ostatecznym i Mater Misericordiae. Na uwagę zasługuje również późnogotycki tryptyk z około 1500 roku mistrza z Gościszowic i malowana manierystyczna ambona z XVII wieku.

Kościół cmentarny w Lubięcinie

Według niepotwierdzonych źródeł kościół miał powstać przed 1201 r., natomiast pierwsze wzmianki pisane o parafii pochodzą z 1372 r. W średniowieczu parafia w Lubięcinie przynależała do biskupstwa poznańskiego, później wrocławskiego. Nieznana jest architektura pierwszego kościoła, pierwotnie mógł być drewniany. W XIV-XV w. zastąpiono go budowlą murowaną. W XVIII w. na miejscu średniowiecznej świątyni wzniesiono nową.

Pałac w Jeleninie

Przypuszczalnie inicjatorką budowy pałacu w Jeleninie była Charlotta von Franckenberg władająca majątkiem w latach 1791-1805. Wówczas to powstała główna bryła rezydencji, założona na planie prostokąta. W latach 1869-1871, kiedy właścicielem został Johann Louis Bonte, dobudowano do elewacji południowej palmiarnię, zmieniono wystrój elewacji oraz wnętrz.

Dwór w Kamionce

Dwór w Kamionce, który uważa się za najstarszą część zespołu, zbudowaną w drugiej połowie lub pod koniec XVII wieku prawdopodobnie przez Hansa Christopha von Berge z Niwisk. Został wzniesiony na miejscu starszej, być może średniowiecznej siedziby szlacheckiej, której relikty widnieją jeszcze w części podziemnej. Gruntownej przebudowy obiektu dokonano około połowy XIX wieku. Późnoklasycystyczny dwór, który zachował się do dziś zbudowano z kamienia i cegły na planie prostokąta i nakryto niskim, czterospadowym dachem.

Kościół w Borowinie

Kościół w Borowinie – jednonawowa budowla z kamienia polnego i cegły została wzniesiona u schyłku XIII w. w stylu wczesnogotyckim. Otacza go mur z tej samej epoki, w którym znajduje się barokowa brama z XVI w. Po raz pierwszy został przebudowany w końcu XIV wieku. Kościół przez jakiś czas należał do gminy ewangelickiej, ale w 1654 roku został przejęty ponownie przez katolików. Po pożarze z XIX wieku pozostawał jako ruina, w latach 1975-1978 odbudowany staraniem parafii.

Dzwonnica w Wichowie

Wolnostojąca dzwonnica w Wichowie stoi na skrzyżowaniu z drogą prowadzącą do Kożuchowa. Powstała na przełomie XIX i XX wieku. Zbudowana na planie kwadratu, w dolnej części murowana z kamienia z ceglanymi narożnikami, w górnej tylko z cegły. Przekryta dachem namiotowym. Pod dachem z każdej strony umieszczono zegary, poniżej których znajdują się po dwa pełnołukowe okna i jeszcze niżej okna okrągłe.

Kościół w Bytomiu Odrzańskim

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Stefana pojawia sie po raz pierwszy w dokumentach z 1175 roku. Istniała tu wówczas osada targowa ulokowana w pewnym oddaleniu od grodu. Osad targowa dała początek miastu Bytom Odrzański. Pierwotna romańska budowla została przebudowana w końcu XIV w. kiedy to postawiono świątynie w stylu gotyckim. W XV w. od zachodu dobudowano wysoką wieżę.

Kościół ewangelicki w Bytomiu Odrzańskim

Kościół ewangelicki z XVIII wieku. Wybudowany w latach 1741 - 1746 z wykorzystaniem murów dawnego późnorenesansowego protestanckiego gimnazjum Schönacha.

Dwór w Broniszowie

Dwór w Broniszowie wybudowany został wraz z zespołem dworskim: oficyna, folwark w XII w. jako zamek rycerski. W XVI/XVII w przekształcono go z zamku obronnego w dwór mieszkalny. Renesansowy, murowany z kamienia i cegły, trzykondygnacyjny, założony na kształcie litery L. W XIX w. zamknięty murami i basztą neogotycką co pozwoliło na uzyskanie małego wewnętrznego dziedzińca oraz baszty widokowej. Dwór otoczono fosą połączoną ze stawem widokowym.

Wieża kościoła ewangelickiego w Broniszowie

W 1863 r. z inicjatywy właściciela wsi Augusta von Tschammer und Quaritz miejscowi protestanci wznieśli na terenie cmentarza swoją świątynię pw. Zmartwychwstania. Świątynia stanęła na miejscu niewielkiej drewnianej kaplicy pogrzebowej, w której już od 1859 r. odbywały się nabożeństwa protestanckie. Murowany kościół wzniesiono w stylu neoromańskim, na planie prostokąta z niewielką absydą od wschodu. W 1872 r. od zachodu dostawiono wysoką trójkondygnacyjną wieżę zwieńczoną iglicami (główna i 4 narożne), na której zawieszono 2 dzwony. W 1917 r. dzwony zostały zdjęte na potrzeby wojenne, ale w 1927 r. właściciele wsi ufundowali nowy dzwon.

Komentarze:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

ZACZEKAJ !

Jest jeszcze tyle do zobaczenia: