Ruina kościoła w Żeliszowie

Zwiedzony: 15 stycznia 2012

Obiekt zabytkowy

nr rej.: 669/A/05 z 12 grudnia 2005

,
0°C
Ruina kościoła w Żeliszowie
październik 2012

Położenie:

Ruina kościoła w Żeliszowie – 

(niem. Giersdorf), 

w południowej części wsi, 

w powiecie 

bolesławieckim, 

w województwie dolnośląskim, 

w Polsce.

Opis:

Kościół został wzniesiony według projektu przypisywanego architektowi Carlowi Gotthardowi Langhansowi, twórcy m.in. Bramy Brandenburskiej w Berlinie. Niektórzy historycy sztuki przypisują go jednak budowniczemu Grundmannowi.

Kościół powstał w latach 1796 do 1797 na planie elipsy o rozmiarach około 20 x 30 m. W 1872 do kościoła dobudowano od strony południowo–wschodniej dzwonnicę z bolesławieckiego piaskowca według projektu miejscowego architekta Petera Gansela.

Elewacje kościoła wyróżniają się brakiem wystroju architektonicznego. Dach kryty dachówką jest dostosowany do eliptycznego kształtu budowli. Za to bogato zdobione jednoprzestrzenne wnętrze otoczone jest drewnianymi emporami, posadzce na planie elipsy odpowiada pozbawiona ozdób kopuła wsparta na konstrukcji empor w postaci okrągłych kolumn. Dwie kondygnacje galerii dostępne przez jednobiegowe schody wyposażone są w pełne drewniane balustrady.

Kościół był użytkowany przez miejscową gminę ewangelicką do 1945. Gmina katolicka korzystała z pobliskiego kościoła pod wezwaniem św. Jana Nepomucena. Po wyjeździe niemieckich mieszkańców kościół pozostał w dobrym stanie, lecz nie był użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Początkowo urządzono w nim owczarnię, potem niszczał przemieniając się w ruinę. Utracił ołtarz, organy, ławki, żyrandole, okoliczni mieszkańcy traktowali kościół jako źródło materiałów budowlanych. Gdy dach namiotowy wieży przechylił się, został zwalony. Część więźby dachowej zawaliła się i kościół był pozbawiony ochrony przed deszczem i śniegiem. Kościół został wpisany na listę zabytków województwa dolnośląskiego dopiero 12 grudnia 2005 pod numerem 669/A/05.

Pierwszym zabezpieczeniem zrujnowanego kościoła stało się zamurowanie otworów po wyrwanych ramach okiennych.

Obok kościoła znajduje się opuszczony cmentarz ewangelicki, na którym pozostało niewiele nagrobków.

 

17 lipca 2013 warszawska fundacja „Twoje Dziedzictwo“ przejęła od gminy kościół wraz z cmentarzem i rozpoczęła starania o zdobycie środków finansowych na odbudowę niszczejącego zabytku. 31 stycznia 2014 uzyskała pomoc Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości 200 000 złotych, co umożliwiło rozpoczęcie w dniu 24 czerwca 2014 prac przy odbudowie. Od sierpnia 2014 trwają prace przy odbudowie zawalonej więźby dachowej i pokryciu dachu czerwoną karpiówką.

Do roku 2018 wykonano roboty zabezpieczające budynek przed dalszym niszczeniem. Roboty postępują w miarę środków uzyskanych z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego oraz od darczyńców prywatnych.

Sklepienie o drewnianej konstrukcji zostało wyremontowane z wyjątkiem strefy dawnych organów, gdzie zniszczona konstrukcja wymaga odtworzenia od poziomu posadzki w górę. Do października 2018 planowane jest zakończenie remontu wewnętrznej konstrukcji nośnej budynku (kolumny, empory).

Do zakończenia odbudowy pozostaje wykonanie nowej stolarki drzwiowej i okiennej, uzupełnienie balustrad empor, remont stropów i biegów schodowych wieży i odtworzenie hełmu wieży.

na podstawie

Wikipedii

Opis powstał na podstawie:

Kościół ewangelicki w Żeliszowie
Zobacz

Galeria:

Panoramy sferyczne 3D:

Inne zabytki w województwie dolnośląskim:

Pałac w Świniarach

Pałac w Świniarach został wybudowany przez Stolbergów w 1845 roku, na północno–wschodnim skraju wsi, w miejscu dawnego trzyskrzydłowego zamku, według projektu radcy budowlanego Fleischingera. Na poczatku XX w. mieściło się w nim sanatorium.

Mury miejskie w Środzie Śląskiej

Mury miejskie w Środzie Śląskiej powstały w XIII w. kiedy to mieszczanie uzyskali zgodę króla Karola Luksemburskiego. Zostały poprowadzone wzdłuż granic miasta i połączone z zamkiem. Sam zamek obecnie nie istnieje. Do miasta prowadziły cztery bramy: Wrocławska, Świdnicka, Legnicka, oraz Rzeźnicza.

Kościół pw. św. Józefa w Krzeszowie

Kościół pomocniczy pw. św. Józefa Oblubieńca, kościół bracki, obecnie pomocniczy, powstał w latach 1690 - 1696. Jest to budowla jednonawowa, z rzędami płytkich kaplic przylegających do nawy od strony wschodniej i zachodniej i z emporami ponad nimi, głęboki chór zakonny zakończony absydą od północy, fasada ze spływami walutowymi w szczycie i kamiennymi rzeźbami w niszach. Wnętrze kościoła nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami i w całości pokryte, wraz z chórem i kaplicami bocznymi freskową dekoracją malarską autorstwa M. Willmanna. We wnętrzu wyposażenie z czasów budowy.

Zamek w Leśnicy

W miejscu gdzie stoi obecnie pałac w XII wieku istniał warowny gród obronny Piastów wrocławskich. W nim to umarł 7 grudnia 1201 roku książę Bolesław Wysoki zapisując wcześniej Leśnicę zakonowi cystersów z Lubiąża. Zakon nie otrzymał jednak zapisu. Syn Bolesława, Henryk brodaty zmienił testament ojca i na miejscu grodu wzniósł nowe, ale jeszcze drewniane zabudowania. Stanowił on stację pośrednią w podróżach księcia między Wrocławiem a Legnicą. W 1335 księstwo wrocławskie, a wraz z nim Leśnica przeszło w posiadanie króla czeskiego Jana Luksemburczyka. On to w 1339 roku sprzedaje zamek wrocławskiemu mieszczaninowi Gysko de Reste.

Zamek w Chobieni

Geograf Bawarski w 845 roku wymienia 20 grodów plemienia Dziadoszan, a wśród nich gród Cobena (Chobienia). Kolejne udokumentowane wzmianki o grodzie na lewym brzegu Odry, pochodzą z 1209 i 1238. Pierwszą murowana budowlę obronną w stylu późnogotyckim wzniesiono na miejscu dzisiejszej około XIV w.

Krzyż pokutny w Krzeszowie

Krzyż pokutny w Krzeszowie, przy drodze z Krzeszowa do Kamiennej Góry, około 10 metrów od drogi. Jego wymiary to: 130 x 96 x 30 cm. Wykonany jest z piaskowca. Od strony zachodniej na krzyżu wyryty był wizerunek miecza. W późniejszym okresie wyryto wgłębienie o szerokości około 18 cm i głębokości około 7 cm. Pozostał więc widoczny jedynie fragment miecza (jelec). Szerokość jelca - 40 cm.

Pałac w Szczepowie

W 1766 r. pałac w Szczepowie zakupiła Anna Catharina von Schlabrendorf z domu von Otterstedt (19.09.1727-22.06.1784), druga żona Ernesta Wilhelma von Schlabrendorf (4.02.1719-14.12.1769). W latach trzydziestych XVIII wieku pałac został przebudowany w stylu barokowym, kolejna modernizacja nastąpiła w trzeciej ćwierci XIX w. Wówczas zmieniono dach, wystrój wnętrz i przebudowano piwnice.

Zamek w Jaworze

Zamek w Jaworze - pierwotna warownia powstała prawdopodobnie w połowie XIII w. wzniesiona przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I. Założenie wieloboczne, otoczone kamiennym murem pełniło do 1368 roku rolę siedziby książąt świdnickich, a potem przez krótki czas było w posiadaniu księżnej Agnieszki, po której Jawor przejęli niemieccy możni. Wielokrotnie przebudowywany i odbudowywany po zniszczeniach (np. z wojny trzydziestoletniej) stracił swój wygląd średniowiecznej warowni. Od roku 1764 r. aż do końca II wojny światowej pełnił rolę więzienia. Zachowany zamek kryje w swym murach ślady pierwotnej zabudowy.

Pałac w Chocianowie

Budowa gotyckiego zamku rozpoczęła się w XIII w. na rozkaz księcia świdnicko–jaworskiego Bolka I Surowego i stał się siedzibą książąt legnickich. W 1444 roku został sprzedany niemieckiej rodzinie Dornheinów jako lenno. Szybko przechodził z rąk do rąk. Po nich mieli tu swoją rezydencję kolejno Nostitzowie, Stoschowie i Dohnowie. Na początku XVIII wieku zamek należący do Melchiora Gotloba został przebudowywany na barokową rezydencję w latach 1728-1732

Zamek w Wąsoszu

Zamek książęcy wzniesiony w XIV w. na miejscu grodu książęcego przez książąt oleśnicko –głogowskich. W 1432 roku bezskutecznie oblegany przez husytów. Od 1520 roku stanowił własność biskupa wrocławskiego Jana Turzona, następnie we władaniu książąt legnicko-brzeskich. Zniszczeniu uległ w czasie wojny trzydziestoletniej w 1759 r. przez wojska austriackie. Odbudowany został w stylu barokowej rezydencji. Północne skrzydło z kaplicą zostało rozebrane.

Komentarze:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

Ostatnio dodane:

Losowe wpisy:

ZACZEKAJ !

Jest jeszcze tyle do zobaczenia: