Pałac Górków w Poznaniu

Zwiedzony: 20 listopada 2009

Obiekt zabytkowy

nr rej.: 243 z 12.03.1930,
A-25 z 30.03.1971

,
0°C
Pałac Górków w Poznaniu
listopad 2009

Położenie:

Pałac Górków w Poznaniu – 

(niem. Posen), 

przy ul. Wodnej 27 w Poznaniu, 

w powiecie 

poznańskim (miasto na prawach powiatu), 

w województwie wielkopolskim, 

w Polsce.

Opis:

Pałac Górków w Poznaniu – obecnie siedziba Muzeum Archeologicznego, powstał w latach 1545–1549 w wyniku przebudowy kilku należących do Andrzeja II Górki gotyckich kamienic.

Zespół zabudowań zwany tradycyjnie Pałacem Górków zajmuje południowo–wschodni, narożnikowy blok przyrynkowy Starego Miasta, wyznaczony ulicami: Wodną, Klasztorną, Kozią i Świętosławską. Stan ten wytworzył się jednak znacznie później w wyniku kolejnych zmian własnościowych i architektonicznych. Pierwotnie pałac powstał na wschodniej połowie bloku, wznosił się – najprawdopodobniej – na czterech średniowiecznych parcelach: dwóch frontowych, od strony ul. Wodnej, położonych prostopadle (wąską stroną) do tej ulicy oraz dwóch tylnych, o dłuższych bokach równoległych względem ul. Wodnej.

Przebudowę kamienic na pałac zrealizował ostatecznie Andrzej II Górka po śmierci ojca, chociaż wydaje się, że inicjatywa wyszła od Łukasza II. Myśl o przebudowie dojrzała zapewne około 1535 r., w szczytowym momencie kariery rodu Górków, gdy Łukasz i Andrzej objęli urzędy wojewody poznańskiego i starosty generalnego wielkopolskiego. Dwie frontowe kamienice Łukasz II Górka odziedziczył w 1509 r. po swoim teściu, Andrzeju z Szamotuł – utworzyły one północne skrzydło pałacu. Kamienica tylna, dzisiejsze południowe skrzydło pałacu (od strony ul. Koziej), istniała już w 1536 r. W tym roku Łukasz II uzyskał od króla Zygmunta Starego nadanie dwóch pustych działek przy ul. Koziej i tym samym stał się również właścicielem tej kamienicy. Zabiegi o nadanie tych właśnie działek wskazują na chęć rozbudowy rezydencji przy ul. Wodnej. Warto też dodać, że skupienie w jednym ręku połowy kwatery staromiejskiej dawało dość dużą posiadłość w warunkach miasta otoczonego murami.

W wyniku przebudowy, której zasadnicza faza zamyka się w latach 1544/1545–1548/1549, powstała rezydencja na planie prostokąta o proporcjach 1:2. Wzdłuż krótszych boków prostokąta zlokalizowano budynki mieszkalne, każdy o jednotraktowym, dwuwnętrzowym układzie. Od wschodu – od strony ul. Klasztornej – połączyło je skrzydło bramne (zachował się renesansowy portal), a wewnątrz, na pustej przestrzeni pomiędzy nimi, założono kwadratowy arkadowy dziedziniec. Zaistniał zwarty pałac w stylu renesansowym. Posiadał on wiele niespotykanych rozwiązań architektonicznych takich jak ogród (taras z sadzawką) na dachu.

Andrzej II, jako luteranin użyczał sal pałacowych na nabożeństwa i synody swoim współwyznawcom oraz braciom czeskim, jednak, gdy jedna z powodzi zalała nieomal wszystkie kościoły w Poznaniu udzielił również gościny katolikom, sprowadził ambonę i ławki, a ściany kazał obić kosztowną tkaniną (co było sprzeczne z ascetycznym luteranizmem, który sam wyznawał). W 1563 r. oficjalnie ukonstytuowała się polska parafia luterańska, a w 1564 r. parafia niemiecka. Po śmierci Stanisława, brata Andrzeja II, ostatniego z rodu, pałac przeszedł w ręce Wojciecha Czarnkowskiego (męża siostry Stanisława – Barbary), od którego w 1596 nabyła go Rada Miasta Poznania, która sprzedała go w 1605 benedyktynkom z Chełmna (zwanym potocznie pannami Chełmiankami), które po przebudowie zmieniły go na klasztor. Pałac pełnił tę funkcję do kasaty zakonu w 1828. Gmachy poklasztorne zostały wówczas przeznaczone na alumnat Gimnazjum św. Marii Magdaleny, a sześć lat później zostały przekazane fundacji szkolnej, założonej przez księżną Ludwikę z Hohenzollernów, żonę namiestnika Antoniego Radziwiłła. W latach 1834–1880 był siedzibą żeńskiej szkoły średniej – Szkoły Ludwiki, a następnie był wykorzystywany jako kamienica czynszowa. Liczne przebudowy zatarły jego charakter. Zamurowano krużganki, usunięto zewnętrzne ozdoby. W 1945 pałac został poważnie uszkodzony. Odbudowa z lat 1960–1967 prowadzona była na podstawie litografii z 1833 i starych fotografii. Odsłonięto wówczas renesansowe arkady na dziedzińcu oraz dwa renesansowe portale. Obecnie znajduje się w nim Muzeum Archeologiczne, które posiada najbogatsze w Polsce zbiory dotyczące starożytnego Egiptu będące depozytem z Muzeów Archeologicznych w Berlinie i Monachium. Jest wśród nich stojący na dziedzińcu obelisk Ramzesa II sprzed świątyni w Athribis. Unikatowy monolit po renowacji odzyskał piramidion wykonany z 23 karatowego złota. Inną stałą wystawą są „Pradzieje Wielkopolski”.

na podstawie

Wikipedii

Opis powstał na podstawie:

Pałac Górków w Poznaniu
Zobacz

Galeria:

Inne zabytki w województwie wielkopolskim:

Pałac w Morownicy

Pałac zbudowany w 1884 r. przez berlińskiego architekta Otto Marcha dla Aleksandra Ceasara. Zaprojektowany wg wzorów angielskich (styl Queen Anne Revival, neorenesansowy z elementami gotyku) składa się z kilku brył z ryzalitami. Częściowo dwupiętrowy, częściowo parterowy z mieszkalnym poddaszem. Główny korpus pokryty dachem czterospadowym z licznymi kominami. Ściany pałacu ozdobione cegłami klinkierowymi i medalionami ze scenami alegorycznymi oraz liczne ozdobne elementy kute z żelaza. Przy wejściu głównym rzeźby dwóch psów, nad drzwiami balkon i dekoracja ceramiczna z datą 1887 i monogramami A.C. i M.H..

Kościół św. Marcina w Poznaniu

Kościół pw. św. Marcina w Poznaniu – znajduje się na skrzyżowaniu ul. Święty Marcin i al. Marcinkowskiego. Niewielką świątynię wzniósł prawdopodobnie książę Przemysł I w 1240, choć powstanie samej parafii tonie w mrokach historii pomiędzy XI a XIII wiekiem.

Bazylika archikatedralna w Poznaniu

Obecny wygląd katedry pochodzi z okresu odbudowy z lat 1948-1956 prowadzonej pod kierownictwem Franciszka Morawskiego. Przywrócono w niej, na podstawie odkrytych przez pożar w 1945 pozostałości, gotycki wygląd korpusu z przełomu XIV i XV wieku. Jest to trójnawowa bazylika ma planie krzyża otoczona wieńcem dwunastu kaplic (z czego dwie stanowią ramiona transeptu), dwóch zakrystii i kruchty południowej. W zewnętrznej bryle świątyni nietypowym w polskiej architekturze elementem są łuki przyporowe rozpięte pomiędzy ścianami nawy głównej a wieżami.

Pałac w Włoszakowicach

W latach 1749–1752 według projektu Karola Marcina Frantza zbudowano dla Aleksandra Józefa Sułkowskiego otoczony fosą i pięknym parkiem pałac myśliwski. Pałac dawniej zwieńczony był kopułą z obeliskiem, a pod centralnym wnętrzem zachowała się grota z ceramiczną wykładziną ścian. Jest to jeden z wcześniejszych w Wielkopolsce przykładów maison de plaisance(domu przyjemności). Nad wejściem zachował się kamienny herb Sulima. W 1848 roku Niemcy rozebrali kopułę stanowiącą nieodzowny akcent budynku. Po 1919 roku mieściło się w pałacu nadleśnictwo. Dziś mieści się tu Urząd Gminy i muzeum kompozytora Karola Kurpińskiego.

Pałac Bucz

W południowo-zachodniej części wsi wznosi się pałac, zbudowany przez rodzinę Petzel, pod koniec XIX wieku. Pałacyk został rozbudowany po roku 1911. W chwili obecnej mieści się nim szkoła podstawowa. Jest to budowa eklektyczna, nawiązująca do form klasycystycznych, starsza, środkowa część jest dwukondygnacyjna, trzecią kondygnację tworzą wieże nakryte ostrosłupowymi dachami.

Zamek w Osiecznej

Zamek w Osiecznej znajduje się w parku nad brzegiem Jeziora Łoniewskiego, swój obecny charakter zawdzięcza przebudowie z lat 1890-1908, przeprowadzonej przez berlińskie biuro architektoniczne Reimer-Koerte. Sprzed tej przebudowy pochodzi część murów i niektóre elementy dekoracyjne elewacji. Jedynym zachowanym pomieszczeniem jest pochodząca z 1601 r. tzw. sala rycerska (jadalna), nakryta sklepieniem kolebkowo-krzyżowym.

Pałac w Przybyszewie

Pałac w Przybyszewie powstał w 1910 roku na miejscu dawnego dworu. Wybudowany przez Hugona Lehmanna murowany z cegły i otynkowany budynek, kryty dachem mansardowym, wykazuje cechy eklektycznej architektury niemieckiej łącząc w sobie neoklasycyzm i neobarok. Od strony południowej umiejscowiono czterokondygnacyjną wieże, przed którą znajduje się arkadowy podjazd z tarasem.

Kościół pw. św. Franciszka w Poznaniu

W 1455 poznański mieszczanin Maciej Czarny mając poparcie biskupa Andrzeja Bnińskiego przekazał ziemię bernardynom. Zakonnicy przybyli do miasta w Boże Narodzenie 1456 i w krótkim czasie zbudowali drewniany kościół. Już w 1470 ruszyła budowa murowanej świątyni. Kościół w stylu późnego gotyku został konsekrowany w 1473. Świątynia otrzymała wezwanie: Świętego Krzyża, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i Świętych Andrzeja, Franciszka i Bernarda ze Sieny. W 1487 ustanowiono tu kustodię, co wiązało się z poszerzeniem władzy gwardiana, który odtąd nosił tytuł kustosza na okoliczne klasztory zgromadzenia.

Dwór w Gołanicach

Dwór w Gołanicach, barokowy, prawdopodobnie z początku XIX w. (lub końca XVIII w.) wybudowany dla Andrzeja i Ludwiki z Krzyckich Skórzewskich. Przebudowany w połowie XIX w., rozbudowany o prostopadłe skrzydło w części wschodniej pod koniec XIX w. Wystawkę na osi elewacji ogrodowej zwieńczono neorenesansowym szczytem. Budynek parterowy, o konstrukcji szkieletowej, z wysokim polskim dachem łamanym, pokrytym łupkiem (dawniej gontem), z wystawkami i oknami powiekowymi. W środkowej części dworu piętrowe pseudoryzality ze szczytami o falistych spływach.

Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie – pierwotny gotycki zamek Rydzyńskich z XV w., zbudowany na sztucznej wyspie przetrwał niecałe dwa stulecia. W latach 1682-1695, częściowo na jego murach, wzniesiono barokową rezydencję Leszczyńskich wg projektu królewskiego architekta Józefa Szymona Belottiego i Pompeo Ferrariego. Już wówczas zamek uzyskał formę czterokondygnacyjnego, czteroskrzydłowego założenia z wewnętrznym dziedzińcem i czterema basztami na narożach.

Komentarze:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Share on facebook
Share on twitter
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

Ostatnio dodane:

Losowe wpisy:

ZACZEKAJ !

Jest jeszcze tyle do zobaczenia: